Hàng ăn, dịch vụ đua nhau 'chặt chém' sau Tết

Ngày làm việc đầu năm của không ít người bị mất hẳn hưng phấn vì đụng phải giá cao ngất ngưởng của các hàng ăn, dịch vụ sau Tết. Có người còn cho rằng, những ngày này tốt nhất nên đóng cửa ngồi ở nhà.

Anh Huy, nhân viên một công ty ở Vạn Bảo, đi làm sáng mùng 5 Tết. Tìm mỏi mắt mới được một hàng bún mọc. Ăn xong rút ví trả, "20.000 đồng", chị chủ thản nhiên phát giá. Anh trợn tròn mắt ngạc nhiên, nhưng sau một phút cũng kịp trấn tĩnh lại, "Tết mà! Rút ví trả mà xót hết cả ruột, bình thường bát bún như thế chỉ 7.000-10.000 đồng là cùng", anh nói.

Theo quan niệm của nhiều người, năm nay mùng 6 mới là ngày đẹp để mở hàng. Dạo quanh phố phường Hà Nội sáng mùng 5, có rất ít cửa hiệu mở cửa. Một số công ty khai xuân sớm từ mùng 5, thì việc tìm nơi ăn trưa của nhân viên trở thành quá khó.

Chị Liên, nhân viên một công ty ở Ba Đình cho biết, chị cùng hai đồng nghiệp đi lòng vòng gần nửa tiếng đồng hồ mới tìm thấy một quán ăn mở cửa. Vào gọi món thì bà chủ cho biết, mới mở hàng nên chưa chuẩn bị được gì, có duy nhất một món là mỳ tôm. Không còn lựa chọn nào khác, các chị đành ăn tạm. Mỳ tôm trứng, 25.000 đồng một bát, nghe cái giá trên trời mà cả ba lắc đầu ngán ngẩm. "Thôi coi như đầu xuân "bấm bụng" mừng tuổi cho bà chủ", chị Liên cười.

Một bát phở như thế này bình thường có giá khoảng 10.000-15.000 đồng, nhưng những ngày sau Tết có thể lên đến 25.000-30.000 đồng. Ảnh: Hoàng Hà

Không chỉ hàng ăn uống, giá các loại dịch vụ khác như cắt tóc, gội đầu, đánh giày, rửa xe... cũng được dịp tăng chóng mặt. Anh Thành vừa uống cốc cà phê sáng có 8.000 đồng, nhưng phải rút ví trả 10.000 đồng tiền công đánh một đôi giày. Theo cậu bé đánh giày thì giá đấy còn "hữu nghị chán", vì mấy ngày giáp Tết cậu đánh 15.000-20.000 đồng một đôi. Cậu cười: "Chúng em cũng chỉ kiếm ăn được mấy ngày này thôi, coi như đầu xuân các anh lì xì cho em".

Sau buổi làm việc đầu xuân, chị Quyên, tìm đến quán gội đầu cho thư thái. "Nhưng đến khi trả tiền thì cái đầu còn nặng hơn lúc chưa gội, 30.000 đồng", chị nói. Trong khi thường ngày giá chỉ 7.000-15.000 đồng. Theo chị những ngày này tốt nhất là nên đóng cửa ngồi nhà. Ra ngoài, động vào cái gì cũng như động phải "vàng". Hàng hóa dịch vụ thi nhau tăng giá. Đầu năm nhiều người muốn ra hàng quán ăn uống để thay đổi không khí sau mấy ngày Tết cơm nhà cũng ái ngại vì cảnh đội giá này.

Chuyện hàng ăn, dịch vụ "chặt chém" thoải mái đầu năm gần như đã thành thông lệ, khiến nhiều người bực mình. Theo họ, mất nhiều tiền không phải là nguyên nhân chính, mà cái chính là cảm giác bị bắt chẹt, đầu năm đã gặp vận đen. "Tôi không thể hiểu nổi lối làm ăn này. Làm ăn kiểu chộp giật, thời vụ thế này thì không thể nào phát triển được", anh Huy nói.

Nhưng theo lý lẽ của nhiều chủ hàng, sở dĩ họ lấy giá cao vì tính thêm công phục vụ. Mở hàng vào thời điểm đầu Tết, cận Tết, những thời điểm đặc biệt thì phải được trả công cao hơn ngày thường là lẽ đương nhiên. "Con tôi làm ca đêm được tính lương cao hơn ban ngày. Tết nhất này, chúng tôi mở hàng thì phải có giá cao là đương nhiên", một chủ cửa hàng ăn uống nói.

Một lý do nữa các chủ cửa hàng ăn uống đưa ra là giá cả các loại rau quả, thực phẩm đồng loạt tăng cao từ những ngày cận Tết đến giờ. Có nhiều mặt hàng so với thời điểm trước Tết, giá còn tăng gấp rưỡi đến gấp đôi.

Kiên Thành

Siêu thị thiếu hàng sau Tết

Với lý do các nhà cung cấp chưa hoạt động đầy đủ, quầy hàng nhiều siêu thị tại TP HCM đến mùng 9 Tết (15/2) vẫn còn trống vắng. Giá cả ở chợ vẫn cao gấp rưỡi ngày thường.
> Giá thực phẩm ở Hà Nội tăng vọt, TP HCM hạ nhiệt

Tại siêu thị Big C TP HCM, hàng hóa trưng bày trên kệ giảm hẳn so với trước Tết, đa số hàng thiếu là các loại mỹ phẩm, dầu gội, bánh kẹo, rượu... Có nhiều kệ chưa có sản phẩm bày bán, hoặc lưa thưa chỉ vài mặt hàng. Một nhân viên ở đây cho biết: "Đồ chơi trẻ em, quần áo thì còn hàng, nhưng các sản phẩm khác chưa bổ sung kịp hoặc vẫn ở trong kho dự trữ chưa được xuất".

Tình hình tương tự cũng diễn ra ở siêu thị Sài Gòn. Theo nhân viên bán hàng, do chưa có đầy đủ sản phẩm nên việc trưng bày trên các kệ giảm hẳn so với trước. Nguyên nhân là do nhà cung cấp chưa làm việc trở lại trong khi hàng dự trữ ở kho đã hết.

Ở siêu thị Sài Gòn, gian hàng nước giải khát, sữa - bột dinh dưỡng, bánh kẹo được sắp xếp thưa thớt. Nhiều quầy do còn lại ít hàng nên nhân viên trông coi phải giãn cách trưng bày thưa hơn để che lấp khoảng trống trên kệ.

Hàng hoá chưa bày lên kệ siêu thị. Ảnh: B.H.

Tại siêu thị Hà Nội, nhiều kệ hàng cũng không sung túc như bình thường. Người bán giải thích là do chưa xếp hàng ra kịp chứ không phải là thiếu. Tuy nhiên, chị Vân, một khách đi siêu thị, than phiền: "Từ nãy giờ tìm mãi không thấy chai nước mắm Chinsu nào cả, tôi phải qua Co.op mart bên cạnh mà mua".

Các siêu thị Sài Gòn Co.op thì tình hình khả quan hơn vì đã ký hợp đồng với nhà cung cấp giao hàng sớm. Chiều nay, siêu thị Co.op Trần Hưng Đạo đã nhập kho nhiều chuyến hàng giao bằng xe tải. Đại diện Co.op Trần Hưng Đạo cho biết, mấy ngày sau Tết có thiếu một số mặt hàng thật, vì được cung cấp ít, tuy nhiên lượng khách giảm nên không đáng lo ngại.

Hàng mới nhập về kho Co.op Trần Hưng Đạo chiều 15/2. Ảnh: B.H

Lượng hàng hóa đổ về các chợ TP HCM những ngày sau Tết cũng ít hẳn. Chỉ một vài mặt hàng giá đã trở lại xấp xỉ bình thường, còn lại phần lớn vẫn cao.

Đại diện Ban quản lý chợ Thái Bình ở quận 1 cho biết, lượng hàng về chợ hôm nay giảm 20% so với trước Tết. Tuy nhiên giá thịt heo, gà đã giảm nhẹ từ 5.000 đến 10.000 đồng một kg. Các mặt hàng khác như rau củ, thủy sản... vẫn còn cao giá gấp rưỡi vì nhu cầu cao, cần có thời gian mới bình ổn được.

Ở các chợ đầu mối nông sản Thủ Đức, Hóc Môn, chợ thủy hải sản Bình Điền... lượng hàng về mỗi đêm chỉ đạt khoảng 1/3 so với trước.

Bạch Hường

Vn-Index mất hơn 40 điểm tuần sau Tết

Hàn thử biểu sàn TP HCM chỉ hồi phục duy nhất vào hôm 14/2, 3 phiên còn lại trong tuần đầu tiên của năm Mậu Tý, Vn-Index nhuốm màu đỏ. Khối lượng và giá trị giao dịch giảm mạnh so với tuần trước Tết.
> Cổ đông thích 'tiền tươi thóc thật' / Công ty niêm yết đua mua cổ phiếu làm quỹ

Phiên giao dịch đầu tiên của năm mới, chứng khoán Việt Nam đã ứng câu "vạn sự khởi đầu nan" khi đột ngột đảo chiều, mất tới 18,39 điểm, tương đương 1,85% so với phiên giao dịch cuối cùng trước Tết (tức ngày 1/2). Sàn TP HCM đỏ đậm với hơn 90 cổ phiếu ngã ngựa, số còn lại giẫm chân tại chỗ hoặc chỉ tăng nhẹ. Điều này trái ngược với dự đoán của giới chuyên gia, rằng thị trường sau Tết sẽ phục hồi mạnh mẽ vì Vn-Index đã "xanh tốt" suốt tuần giao dịch cuối cùng của năm Đinh Hợi.

Ngày giao dịch thứ 2 sau Tết, sàn TP HCM vẫn thất bại trong việc tìm đường đi lên và tiếp tục để mất thêm 23,37 điểm (2,77%), xuống còn 817,86 điểm. Tâm lý bán tháo cổ phiếu để cắt lỗ bắt đầu xuất hiện ở phiên này. Nhiều nhà đầu tư cho biết đã "mất lửa" vì chỉ trong hai phiên giao dịch đầu tiên, hàn thử biểu sàn TP HCM đã mất hơn 41,76 điểm và ngày càng tiến sát ngưỡng hỗ trợ 800 điểm.

Nhà đầu tư "mất lửa" khi thị trường chứng khoán liên tục sụt giảm ngay đầu năm mới. Ảnh: Hoàng Hà.

Trong khi đó, các chuyên gia chứng khoán cho rằng, sự đi xuống của thị trường sau Tết là điều có thể đoán trước. Lý do, trong thời điểm chứng khoán Việt Nam nghỉ giao dịch để ăn Tết thì thị trường thế giới đã trải qua cơn bĩ cực. Dù không bị ảnh hưởng trực tiếp, song hệ quả từ thị trường toàn cầu cũng tác động rất lớn đến tâm lý nhà đầu tư Việt Nam. Chính vì vậy, nhiều người muốn bán cổ phiếu mua được hồi trước Tết với giá rẻ, nhằm kiếm lời ngắn hạn, phòng khi thị trường có thể tiếp tục đi xuống.

Khi chỉ còn cách ngưỡng hỗ trợ 17,86 điểm, Vn-Index bất ngờ phục hồi nhẹ 5,6 điểm, lên mức 823,46 điểm vào hôm 14/2 do nỗ lực của một số mã chủ chốt trên thị trường như FPT, KDC, VNM, STB... Tuy nhiên, trong bối cảnh cung cầu mất cân đối, khả năng lạm phát vẫn ở mức cao, cộng với sự thất thường của chứng khoán thế giới, nhiều chuyên gia chứng khoán dự đoán thị trường mới chỉ phục hồi nhẹ và tăng không bền.

Phiên chốt tuần đầu tiên của năm mới, hàn thử biểu sàn TP HCM hụt mất 7,43 điểm (0,9%), và chỉ còn cách ngưỡng hỗ trợ đúng 16,03 điểm. Tính chung cả tuần, Vn-Index mất 40,99 điểm và ngày càng tiến gần ngưỡng 800. Khối lượng giao dịch trung bình mỗi phiên chỉ bằng hơn một nửa so với tuần trước Tết, đạt 6,7 triệu đơn vị, tương đương 504,6 tỷ. Tuần cuối cùng trước khi nghỉ Tết, có 56,4 triệu đơn vị được trao tay, giá trị gần 4.470 tỷ đồng, tương đương 11,3 triệu đơn vị, giá trị 894 tỷ đồng mỗi phiên.

Trên các sàn chứng khoán, sau khi đẩy hết cổ phiếu để cắt lỗ, đồng thời tổng kết thành quả kinh doanh cuối năm, nhiều nhà đầu tư cho biết họ bắt đầu mua lại từ từ. Tuy nhiên, họ chỉ gom những mã có triển vọng, rồi đợi hết T+ 3 đẩy đi kiếm lãi, không giữ lâu.

Các chuyên gia chứng khoán nhìn nhận, trong thời gian này, Vn-Index vẫn chưa xác lập được xu thế rõ ràng do có quá nhiều thông tin tác động. Chính vì vậy, xen kẽ giữa các phiên tăng điểm vẫn là những ngày thị trường điều chỉnh. Tuy nhiên, đây là điều lợi cho thị trường. Thời gian này, nhiều tổ chức niêm yết cũng đồng loạt tung tiền ra mua lại cổ phiếu của chính mình để làm cổ phiếu quỹ, góp phần giảm cung cho thị trường. Theo ghi nhận của VnExpress, mùa trả cổ tức năm nay, cổ đông không mấy mặn mà với việc nhận cổ phiếu mà chỉ thích "tiền tươi thóc thật".

Tại sàn Hà Nội, Hastc-Index tuần qua cũng biến thiên theo hiệu ứng sàn TP HCM với 3 phiên giảm và duy nhất một phiên tăng. Tính chung, cả tuần sàn Hà Nội mất đến 8,03 điểm. Khối lượng giao dịch mỗi phiên cũng sụt mạnh so với tuần trước Tết Nguyên đán, chỉ đạt xấp xỉ 3 triệu đơn vị, tương đương 238 tỷ đồng.

Ánh Hồng

ATM Vietcombank vẫn 'chết' sau Tết

Dù đã qua thời kỳ liên tục quá tải trong dịp Tết, nhưng một số máy ATM của Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) vẫn ngừng giao dịch vào ngày nghỉ cuối tuần vừa qua.
> Khách hàng đành 'tự thân vận động' khi ATM quá tải

Chiều thứ bảy (16/2), anh Đức, nhân viên một công ty tại quận Ba Đình đến ATM của Vietcombank trên phố Đào Tấn để rút tiền. Song máy thông báo không thực hiện được giao dịch. Anh chạy xe sang phố Đội Cấn, nhưng tình hình cũng không khá hơn.

Vào đến khu vực hồ Hoàn Kiếm, cũng phải thử đến ATM thứ hai, anh mới rút được tiền. Anh Đức không phải là trường hợp khách hàng duy nhất không rút được tiền từ tài khoản tại Vietcombank cùng trong hôm đó.

ATM của Vietcombank vẫn đôi lúc hết tiền, dù tần suất hoạt động đã giảm mạnh sau Tết. Ảnh: Hoàng Hà

Trao đổi với VnExpress, bà Nguyễn Thị Thanh Hằng, Giám đốc Trung tâm thẻ Vietcombank, tỏ ra ngạc nhiên khi được biết sự cố trên. "Đến nay tần suất sử dụng các ATM đã gần như trở lại bình thường, nên rất ít có chuyện quá tải", bà Hằng khẳng định.

Bà Hằng cho hay, Trung tâm thẻ của Vietcombank có nhân viên trực liên tục 24 giờ trong ngày. Khi thấy màn hình theo dõi tại ATM nào có màu đỏ báo hiệu sắp hết tiền, trung tâm đều cử người tới tiếp quỹ.

Tuy nhiên, theo Giám đốc Trung tâm thẻ Vietcombank, việc một vài máy hết tiền mà nhân viên không kịp xử lý trong các ngày cuối tuần là bất khả kháng. "Chúng tôi cũng không thể buộc anh em làm việc suốt cuối tuần", bà Hằng nói.

Vào ngày thường, Vietcombank có 5 đội nhân viên nạp tiền cho tổng cộng 140 ATM của nhà băng này tại Hà Nội, song trong các ngày nghỉ, chỉ có 2 đội làm việc. Thông thường, nhân viên của Vietcombank nạp tiền cho các ATM đến 20h thứ sáu hàng tuần và trong hai ngày cuối tuần bổ sung ở một số máy.

Trong những ngày trước Tết Âm lịch vừa qua, ATM của Vietcombank đồng loạt quá tải do nhân viên không kịp tiếp quỹ cho máy. Trong thời gian đó, trung bình sau 3 giờ, các ATM được nạp thêm tiền một lần.

Mới đây Ngân hàng Nhà nước cũng lưu ý các nhà băng về việc ATM bị quá tải trong dịp Tết. Cơ quan này cũng yêu cầu Kho bạc Nhà nước cung ứng đủ tiền mặt cho các ngân hàng để tiếp quỹ cho ATM, đảm bảo đáp ứng yêu cầu của chính sách trả lương qua tài khoản áp dụng tại các thành phố lớn từ đầu năm nay.

Giám đốc Trung tâm thẻ Vietcombank cũng cho hay, tới đây ATM của ngân hàng này sẽ cung ứng tiền có mệnh giá lớn, như 200.000 đồng và 500.000 đồng, nhằm đảm bảo có đủ tiền cho chủ thẻ cũng như giảm tải cho các ATM. Hiện các máy của các ngân hàng mới cung ứng tiền ở các mệnh giá 50.000 đồng và 100.000 đồng.

Nguyễn Minh

Đón Tết với phòng khách màu cam

Trong những ngày đông lạnh giá này, nhất là chuẩn bị đón Tết, để làm gian phòng ấm cúng và sinh động hơn, bạn chỉ cần thay đổi hay thêm vào vài chi tiết trang trí nhỏ như: chiếc gối tựa, một lọ hoa, chiếc rèm cửa, đèn bàn... có gam màu cam, quýt.

Mời bạn thử lướt qua vài ý tưởng sau để tham khảo và làm mới cho phòng khách nhà mình.

Minh Thùy (theo BHG)

Tết vắng giúp việc vẫn nhàn

nhàn

Nên mua trước những thực phẩm có thể bảo quản lâu. Ảnh: Hoàng Hà.

Nếu đã quen có người giúp việc, Tết sẽ là khoảng thời gian đáng sợ với các bà nội trợ bởi một núi công việc. Nhưng nếu khéo thu xếp, bạn vẫn có thể ung dung dù người giúp việc đã về quê.

Trong suy nghĩ của phần lớn phụ nữ có người giúp việc, Tết thật sự là một khoảng thời gian mệt nhọc. Ngày thường, chị em cả ngày đi làm, việc nhà cửa và chăm sóc con cái đã có người giúp việc lo. Nhưng gần Tết, các bà giúp việc về quê cả, thế nên chỉ nghĩ đến việc đi tết họ hàng nội ngoại, các sếp cơ quan chồng, cơ quan vợ, rồi mua sắm và chuẩn bị cho gia đình, con cái... là chị em đã vã mồ hôi vì sợ rồi.

Vậy làm thế nào để Tết thật sự thoải mái hơn? Sau đây là một số mẹo nhỏ giúp chị em đỡ ngại khi ngày Tết đang đến gần:

- Nhờ người giúp việc lau dọn gọn gàng trước khi họ về; sau đó hằng ngày bạn chỉ cần dọn qua. Nếu cứ để bày bừa đến sát Tết mới quáng quàng thu dọn, lau chùi thì lúc đó chắc chỉ mình bạn “tác chiến”, vừa mệt lại vừa mất thời gian.

- Những ngày rảnh, bạn hãy đi mua sẵn những thứ quà biếu có thể bảo quản lâu như chè thuốc, bánh kẹo, mứt rượu…, sắp sẵn từng túi và ghi tên người nhận dán lên. Nên đến họ hàng nội ngoại và sếp trong những ngày nghỉ cuối tuần để tránh mệt mỏi khi năm cùng tháng tận mà vẫn ngày đi làm, tối đi "lễ lạt".

- Với con cái, hãy tranh thủ thời gian rảnh trước Tết đưa đi mua những thứ mà chúng thích như quần áo, giày dép, bánh kẹo, đồ chơi… Sau đó, bạn hãy sắp sẵn quần áo hay váy thành từng bộ định cho chúng diện, để những lúc đi chơi đỡ mất thời gian ngồi nghĩ xem nên chọn thứ gì trong một đống quần áo lẫn lộn.

- Sáng 29, bạn nên đi chợ mua đồ lễ và đồ ăn chất đầy tủ lạnh. Để tiết kiệm thời gian, bạn nên viết ra giấy những món sẽ ăn trong từng ngày Tết và cần mua những gì để nấu chúng. Tính sao cho đủ ăn 3 ngày vì hết mùng 2 người ta mới họp chợ.

- Chiều 29, bạn nên bày biện bàn thờ, tỉa sẵn những thứ sẽ xào nấu đãi khách như xu hào, cà rốt; rau quả rửa sạch sẽ, cho vào từng túi nylon và để vào ngăn chứa rau củ của tủ lạnh. Sau đó, làm sẵn một ít nem, rán sơ qua và cho vào hộp nhựa, mỗi bữa ăn chỉ việc lấy ra vài chiếc rồi rán lại, vừa không mất thời gian mà nem vẫn giòn, săn chắc.

- Tối 29, bạn hãy kiểm tra lại một lần nữa những gì mình đã chuẩn bị xem còn quên thứ nào không. Nếu có, bạn vẫn kịp bổ sung chúng trong buổi sáng hôm sau. Nếu không, bạn có thể yên tâm vi vu thưởng ngoạn chợ hoa cả ngày 30, nhưng nhớ về sớm làm mâm cơm tất niên cúng ông bà, tổ tiên bạn nhé.

Dương Thu Ngọc

Mẹo giữ hoa tươi lâu ngày Tết

Ảnh: Corbis.com.

Nếu biết cách chăm sóc, hoa hồng và một số loài hoa Tết có thể tươi nguyên đến hơn 4 ngày mà vẫn không bị rụng cánh hoặc héo úa. Một số mẹo vặt của những chuyên gia cây cảnh sẽ giúp hoa của bạn tươi suốt những ngày xuân.

Để tránh cảnh chưa hết Tết hoa đã héo úa rụng cành trước hết phải chọn hoa thật tươi để mua. Với hoa hồng, cần chọn mua những hoa không bị nở toét. Nếu mua cả đóa, nên loại những hoa có dấu hiệu héo úa ra khỏi đóa vì chỉ cần 1 hoa héo có thể sẽ ảnh hưởng đến các hoa xung quanh.

Rửa bình hoa thật sạch trước khi cắm hoa. Khi cắt bớt cành để trang trí, nên nhúng vào nước, dùng kéo để cắt, khi cắt phải dùng kéo thật bén để không làm rộng các vết cắt trên cây hoa. Cần cắt bỏ hết các lá phần cành hoa cắm vào bình nước và thường xuyên cắt bớt phần cuối gốc cành tiếp để tránh lá tiếp xúc với nước gây thối rữa.

Thay nước hoa mỗi ngày vào lúc sáng sớm và chiều tối, buổi tối nên mang ra ngoài sân để hoa được hứng những giọt sương mai.

1 lít nước bình hoa có thể pha 2 muỗng canh nước cốt chanh, 1 muỗng canh đường, nửa muỗng cà phê thuốc tẩy. Cũng có thể dùng nước súc miệng Listerine pha vào nước cắm hoa theo tỉ lệ 60g Listerine/5 lít nước.

Một số chuyên gia còn cho biết, nghiền nát 1 viên vitamin B1 hòa vào nước cắm hoa sẽ giúp hoa tươi lâu hơn.

Cần tránh ánh nắng chiếu trực tiếp vào hoa và chưng bình hoa nơi thoáng mát, xa quạt máy để hoa không bị héo vì mất nước. Nếu muốn giữ hoa ở hình dáng ban đầu, không nở xòe ra và rơi rụng cánh, có thể dùng keo xịt tóc, cầm bình xịt cách hoa khoảng 30 cm phun hướng lên.

Phương Nghi

Cảm hứng Tết của nhà thơ trào phúng Tú Xương

Đặng Hiển

Thấm thoát đã tròn một thế kỷ từ khi Trần Tế Xương (5/9/1870 - 29/1/1907) ra đi ở tuổi 37. Tú Xương mất quá sớm nhưng đã kịp để lại một gia tài thơ trữ tình - trào phúng phong phú và độc đáo.

Tản Đà - nhà thơ nổi tiếng tài năng và "ngông" của giai đoạn sau, giai đoạn giao thời thơ cũ - thơ Mới cũng đã phải phát biểu: "Trong những thi sĩ tiền bối, tôi khâm phục nhất Tú Xương". Vũ Trọng Phụng - nhà văn hoạt kê hàng đầu của những năm 30 cũng viết "Tú Xương là bậc thần thơ thánh chữ". Sự nghiệp thơ của Tú Xương không chỉ được đánh giá cao ở trong nước mà cả ở nước ngoài. Giáo sư Albert Smith (Anh) viết: "Tú Xương xứng đáng đứng vào hàng những nhà thơ trào phúng lớn của thế giới". Tiến sĩ văn chương Jean-Curier (Pháp) cũng cho rằng: "Trong bầu trời thơ ca Việt Nam từ xưa đến nay, nếu chọn lấy năm ngôi sao sáng nhất thì Tú Xương là một trong năm ngôi sao ấy".

Tú Xương ra đi vào ngày 29/1/1907, tức là trước Tết khoảng nửa tháng, chưa kịp viết bài thơ Tết năm ấy. Mà như ta biết, Tết vốn là dịp dồi dào thi hứng của thi nhân.

Tú Xương có một câu đối Tết xuất sắc mà bây giờ ít khi ta nhắc lại vì cuộc sống và phong tục cũng đã thay đổi, nhưng đặt vào lúc nó ra đời thì thật đắt và thật sâu cay, chua chát: "Thiên hạ xác rồi còn đốt pháo/ Nhân tình trắng thế lại bôi vôi". Ngày nay chúng ta còn học tập được ở nghệ thuật dùng từ tài tình của tác giả khi muốn châm biếm một điều gì đấy về nhân tình thế thái: xác (danh từ, danh từ tính từ hóa); trắng (nghĩa bóng - nghĩa đen).

Tiếng cười cay độc, chua chát của Tú Xương có ý nghĩa phủ định xã hội, cái xã hội của những kẻ giàu sang hãnh tiến. Bài Năm mới chúc nhau của ông là tiếng chửi vào bọn người ấy, chứ không phải là chửi tùm lum tất cả. "Lẳng lặng mà nghe nó chúc nhau/ Chúc nhau trăm tuổi bạc đầu râu/ Phen này ông quyết đi buôn cối/ Thiên hạn bao nhiêu đứa giã trầu". "Lẳng lặng mà nghe nó chúc sang/ Đứa thời mua tước, đứa mua quan/ Phen này ông quyết đi buôn lọng/ Vừa chửi vừa la cũng đắt hàng". "Nó lại mừng nhau cái sự giàu/ Trăm nghìn vạn mớ để vào đâu/ Phen này ắt hẳn gà ăn bạc/ Đồng rụng đồng rơi lọ phải cầu". "Nó lại mừng nhau sự lắm con/ Sinh năm đẻ bẩy được vuông tròn/ Phố phường chật hẹp người đông đúc/ Bồng bế nhau lên nó ở non".

Chính vì cảm hứng xã hội ấy của bài thơ, mà sau nghe nói có người thêm vào một khổ mà người ta vẫn nghĩ là của Tú Xương vì nó hoàn toàn thống nhất với cảm xúc chủ đạo của bài thơ: "Bắt chước ai ta chúc mấy lời/ Chúc cho khắp hết cả trên đời/ Vua, quan, sĩ, thứ người muôn nước/ Sao được cho ra cái giống người".

Cũng cảm hứng phê phán đó, có bài Năm mới: "Khéo báo nhau rằng mới với me/ Bảo nhau rằng cũ, chẳng ai nghe/ Khăn là bác nọ to tầy rế/ Váy lĩnh cô kia quét sạch hè/ Công đức tu hành, sư cô lọng/ Xu hào rủng rỉnh, Mán ngồi xe/ Phong lưu rất mực ba ngày tết/ Kiết cú như ta (ai) cũng rượu chè". Ở đây, Tú Xương phê phán thói phô trương rởm đời của bọn hãnh tiến học làm sang, nó là một sự mỉa mai, chửi rủa đối với xã hội của những người nghèo khổ.

Đằng sau cái cười của Tú Xương là nỗi đau, nỗi đau mất nước. Bài Xuân ru mà của ông có những câu thơ không còn là trào phúng nữa mà là trữ tình 100%.

"Xuân từ trong Huế mới ban ra/ Xuân chẳng riêng ai khắp mọi nhà/ Đì đẹt ngoài sân tràng pháo chuột/ Loẹt lòe trên vách, bức tranh gà/ Chí cha chí chát khua giày dép/ Đen thủi đen thui cũng lượt là/ Dám hỏi những ai nơi cố quận/ Rắng xuân, xuân mãi thế ru mà". Ông nhắc nhở bọn hãnh tiến rởm đời hãy nhớ nhục mất nước. Câu thơ là lời cảnh tỉnh thiết tha, gợi nhớ câu thơ ông viết trong kỳ thi năm Đinh Dậu. "Nhân tài đất Bắc nào ai đó/ Ngoảnh cổ mà trông lại nước nhà".

Có bài thơ Tú Xương không nói về Tết nhưng nhân sự việc xảy ra vào dịp này, ông có nhắc đến Tết, đó là bài Mồng 2 tết viếng cô Ký: "Cô Ký sao mà đã chết ngay/ Ô hay trời chẳng nể ông Tây/ Gái tơ đi lấy làm hai họ/ Năm mới vừa sang được một ngày/ Hàng phố khóc bằng câu đối đỏ/ Ông chồng thương đến cái xe tay/ Gớm ghê cho những cô con gái/ Mà vẫn đua nhau lấy các thầy". Tú Xương châm biếm thói thực dụng vô luân mất gốc của một số người lúc đó. Cô Ký lấy thầy Ký ta nhưng lại đi lại với ông Tây chánh cẩm để thuận tiện cho việc làm ăn (mở hiệu xe tay). Nhưng câu đau nhất trong bài không chỉ là câu 2 mà là câu luận thứ 2 (câu 6). Ông chồng không thương vợ chết trẻ mà chỉ lo từ nay không ai lo liệu cho cái hiệu xe tay, không còn ai đi lại với ông chánh cẩm để công việc làm ăn được thuận lợi, nhất bản vạn lợi.

Tú Xương hay cười, cười cả những người không có tội nhưng hãy xem kỹ, trong cái cười ấy có cả giọt nước mắt xót thương. Nhà thơ cảm thương với kiếp cô đầu trong ngày tết ế ẩm, túng thiếu: "Chị hỡi chị, năm nay túng lắm/ Biết làm sao, Tết đến nơi rồi.../ Chị em ta cùng nhau giữ giá/ Đến bây giờ ngã cả chẳng ai nâng/ cũng liều bán váy chơi xuân" (Tết cô đầu). Xem chừng nụ cười trào phúng đã nhường cho nước mắt trữ tình. Và cảm hứng của nhà thơ trào phúng đầu thế kỷ bỗng gần với cảm xúc của nhà văn lãng mạn năm 40 (Thạch Lam với Tối 30 tết), hoặc đã chuẩn bị cho tiếng cười cay đắng của nhà văn hoạt kê Nguyễn Công Hoan những năm 30 trong Người ngựa, ngựa người.

Nhà thơ trào phúng ấy cũng là người hay tự trào. Tác giả cười hay nói đúng hơn, thẩm thía cái nghèo, cái bất lực, cái không thành đạt của mình Cảm Tết, Sắm Tết. Những câu đùa trong 2 bài thơ này là những câu đùa ra nước mắt: "Anh em đừng nghĩ Tết tôi nghèo/ Tiền bạc trong kho chửa lĩnh tiêu/ Rượu cúc nhắn đem, hàng biếng quẩy/ Trà sen mượn hỏi giá còn kiêu/ Bánh đường sắp gói e mồm chảy/ Giò lụa toan làm sợ nắng thiu/ Thôi thế thì thôi đành tết khác/ Anh em đừng nghĩ tết tôi nghèo". Đặc biệt, bài Sắm tết, tiếng cười được nghệ thuật hư cấu phóng đại giúp sức trở nên những tiếng cười gằn: "Tết nhất năm nay khéo thật là/ Một mâm mứt rận mới bày ra/ Xanh đồng thắng lại đen nhưng nhức/ áo đụp bò ra béo thực thà/ Kẹo chú Sìu Châu đâu đọ được/ Bánh bà Hanh Tụ cũng thua xa/ Sang năm quyết mở ngôi hàng mứt/ Lại rưới thêm vào tí nước hoa".

Tác giả giễu mình mà hóa ra chửi đời. Tuy nhiên nỗi ghét đời kia lại chính là hình chiếu ngược của lòng yêu đời. Bài hát nói Tết dán câu đối thể hiện lòng yêu vợ, tính cách phóng khoáng, tài tử và vui tính của tác giả: "Nhập thế cục bất khả vô văn tự/ Chẳng hay ho cũng húng hắng lấy một vài/ Huống thân danh mình đã đỗ tú tài/ Ngày tết đến cũng phải một vài câu đối/ Đối rằng: "Cực nhân gian chi phẩm giá phong nguyệt tình hoài/ Tối thế thượng chi phong lưu, giang hồ khí cốt”/ Viết vào giấy dán ngay lên cột/ Hỏi mẹ mày rằng dốt hay hay/ Thưa rằng hay thật là hay/ Chẳng hay sao lại đỗ ngay tú tài/ Xưa nay em vẫn chịu ngài". Và cả trong các bài thơ chửi giễu những thói rởm ngày tết vẫn có những câu thú vị đậm màu sắc dân tộc: "Đì đẹt ngoài sân tràng pháo chuột/ Om thòm trên vách bức tranh gà"...

Tóm lại, chỉ đọc mấy bài thơ Tết của Tú Xương, ta đã thấm thía cái ý vị hay, riêng của thơ Tú Xương và phần nào thấy được tài năng và chiều sâu tâm tưởng ông. Khi Tú Xương mất, nhà thơ Nguyễn Khuyến, người sinh trước ông 35 năm, nhưng lại mất sau ông 2 năm, đã viếng 2 câu đối: "Kìa ai chín suối Xương không nát/ Có lẽ nghìn thu tiếng vẫn còn". Nhà thơ lão thành đại khoa đó tuy lời lẽ có phần cẩn trọng nhưng thực sự đã là người đầu tiên khẳng định giá trị cao, giá trị vượt thời gian của thơ Tú Xương. Còn nhà thơ lớn hiện đại Xuân Diệu sau này thì lời lẽ mạnh mẽ hơn nhưng cũng vẫn ý tưởng ấy: "Ông nghè, ông thâm vô máy khói / Đứng lại văn chương một tú tài".

***

(Ảnh mang tính chất minh họa)

Cẩn trọng khi mua gia cầm sống dịp Tết

Người tiêu dùng nên cảnh giác khi chọn mua gia cầm sống. Ảnh: Hoàng Hà.

Tuy không cấm người dân tự giết mổ gia cầm sống, song theo Cục trưởng Cục Thú Y Bùi Quang Anh, mọi người vẫn nên cảnh giác khi mua gà vịt về nhà tự làm.

Khi mua gà vịt, ngan, ngỗng, nên chọn những con tươi tắn hồng hào, biết chắc là ở trong những vùng không có dịch. Tránh mua gà có nguồn gốc lạ, những con gà ủ rũ, hậu môn dính ướt.

Ngoài ra cũng theo ông Bùi Quang Anh, khi giết mổ gia cầm, người dân đặc biệt lưu ý đến khâu vệ sinh như dùng khẩu trang, găng tay, và không để chất thải vấy bẩn rộng.

Hiện nay cúm gia cầm cơ bản đã được kiểm soát ở miền Bắc, trừ vài ổ dịch nhỏ, rải rác ở thành phố Thái Nguyên. Tuy nhiên trong công điện khẩn ngày 24/1 vừa qua, Bộ Nông nghiệp đã yêu cầu các đơn vị liên quan phổ biến rộng cho nhân dân về việc tuyệt đối không giết mổ, ăn thịt gia cầm ốm, chết, không ăn tiết canh, trứng, thịt nấu chưa chín.

Ông Trần Đáng, Cục trưởng Cục Vệ sinh an toàn thực phẩm, Bộ Y tế cũng lưu ý nhiều loại dịch có nguy cơ bùng phát trong dịp Tết năm nay như cúm gia cầm, tiêu chảy cấp, vì thế, để có một cái Tết an toàn, người dân chỉ nên mua và sử dụng các thực phẩm sạch, có nhãn mác. Ngoài ra, do đặc thù ngày Tết mọi người thường đi ở nhiều nơi, ăn không thành bữa và thực phẩm thường để lạnh, nên nguy cơ ngộ độc rất lớn, vì thế mọi người nên thực hiện theo các khuyến cáo sau:

- Triệt để ăn chín uống sôi, là cách phòng ngừa tốt nhất
- Thức ăn qua đêm phải nấu lại
- Không nên ăn rau sống tại quán, chỉ ăn rau sống đã được rửa ngập dưới vòi nước chảy
- Không ăn tiết canh, hải sản (ngao, sò, tôm...) sống
- Chưng mắm tôm trước khi ăn

Để chuẩn bị cho Tết, Bộ Y tế đã đề nghị tất cả các bệnh viện đều có trực cấp cứu ngộ độc 24/24, các sở Y tế và trung tâm y tế dự phòng đều có đội trực. Riêng với tiêu chảy, người dân nếu phát hiện có triệu chứng khác thường thì đến ngay các cơ sở y tế chuyên biệt như Viện Lâm sàng các bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai, các bệnh viện cấp quận trở lên.

Thuận An

Ăn Tết trong bệnh viện để chờ sinh con

Chị Thơm (23 tuổi, Hà Nam) sẽ ăn Tết Mậu Tý trong bệnh viện. Ảnh: T.N.

"Mừng vì con trai sắp ra đời, nhưng nhớ bé gái đầu quá. Gọi điện, nó bảo mẹ ơi về ăn Tết với con" - chị Tuyết, đang nằm theo dõi tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương, vừa cười vừa đưa tay quệt nước mắt.

Chị Nguyễn Thị Tuyết (27 tuổi, người Hà Nam) đang mang thai tuần thứ 36. Chị nằm ở khoa Sản 1 Bệnh viện Phụ sản Trung ương hơn 10 ngày nay do bị chảy máu, dọa đẻ non. Bác sĩ cho tiêm thuốc trì hoãn, tuy nhiên em bé có thể ra đời bất cứ lúc nào xung quanh dịp Tết này.

"Tôi đã xác định là đón giao thừa ở bệnh viện rồi" - Tuyết nói. Chồng chị đang về quê thăm mẹ và con gái, sau đó sẽ quay lại cùng vợ chờ con chào đời. Giờ này những năm trước, chị đang tất bật chuẩn bị Tết với đại gia đình chồng. Còn năm nay, chị phải nằm trên giường, hạn chế đi lại, giải trí bằng cách "buôn dưa lê" với bạn cùng phòng khi không quá mệt.

Bác sĩ nói em bé trong bụng vẫn ổn nên chị Tuyết không quá lo lắng, chỉ hồi hộp chờ đón niềm hạnh phúc được làm mẹ lần nữa. "Nhưng buồn nhớ con gái quá. Ở nhà, nó cứ theo mẹ suốt ngày, đi đâu cũng bám nhằng nhằng không rời nửa bước" - Tuyết quệt nước mắt.

Cách đó mấy phòng, chị Bùi Thị Thơm đang nửa mừng nửa lo khi mới đi siêu âm trở về: "Bác sĩ bảo em bé đã được 2,8 kg rồi, đúng ra thì ngoài Tết mới sinh, nhưng nếu có vấn đề gì thì mổ trong Tết cũng được". Thơm đã mang thai được 37 tuần, nằm viện cả tháng nay sau mấy lần bị ra máu vì chứng rau tiền đạo.

Mới 23 tuổi nhưng người phụ nữ xinh đẹp này đã có con gái 3 tuổi, đang ở với bà nội ở quê. Bố mẹ đi vắng, Tết này sẽ chỉ có hai bà cháu đón giao thừa với nhau. Nhắc đến con, Thơm nghẹn ngào: "Em gọi điện, nó dặn mua khuyên tai. Con bé mới tí tuổi mà đã biết điệu. Nó nói suốt ngày".

Cũng phải đón Tết trong bệnh viện nhưng chị Minh, 25 tuổi, lại nói cười luôn miệng. Nhà chị ở Vĩnh Tuy, Hà Nội nên gia đình có thể thăm thường xuyên, đưa cơm nước vào cho. Do bị tiền sản giật, chị phải theo dõi ở bệnh viện và có khả năng sinh trong mấy ngày Tết: "Tết ở bệnh viện dĩ nhiên trăm thứ thiếu thốn, nhưng việc đó cần cho con nên tôi không buồn. Dù lo lắng, tôi hạnh phúc vì đứa con đầu lòng sắp ra đời".

Mặc dù đã 28 Tết nhưng khoa Sản 1, nơi tập trung các trường hợp thai bệnh lý, vẫn quá tải. Gần 90 sản phụ nằm trên hơn 60 giường. Các bác sĩ cho biết ngày 29 sẽ cho gần 20 bệnh nhân "nghỉ phép" ăn Tết vài ngày với gia đình, nghĩa là sẽ có gần 70 người bắt buộc ăn Tết tại viện.

28 Tết, nhiều sản phụ đang chờ sinh tại Bệnh viện Từ Dũ, TP HCM. Ảnh: Thiên Chương.

Ở TP HCM, các bệnh viện cũng rất đông sản phụ phải trải qua Tết Mậu Tý trong phòng chờ sinh. Tại Bệnh viện Từ Dũ, theo Phó giám đốc Hà Thị Thanh Thủy, trong 3 ngày Tết, có ít nhất 300 sản phụ phải nằm chờ sinh hoặc chờ xuất viện. "Người Sài Gòn thì dễ, đến giờ đau bụng chỉ cần gọi taxi đến viện, sinh xong có thể xin về sớm. Nhưng người dân ở tỉnh xa thì ăn Tết tại đây là điều không tránh khỏi", bác sĩ Thủy nói.

Anh Lê Hồng Minh, ở Cà Mau, chuẩn bị đồ lên TP HCM cùng vợ từ ngày cúng ông Táo song đến nay, chị vẫn chưa sinh. "Vợ tôi bị bệnh tim nên không dám sinh tại tỉnh. Chắc Tết này phải mang cả dưa kiệu, bánh tét vào viện thôi", anh Minh nói.

Vì muốn được về ăn Tết với gia đình nên nhiều sản phụ ở Bệnh viện Phụ sản Hùng Vương từ chỗ có ý định sinh mổ đã xin chuyển sang sinh thường. "Mổ thì phải nằm viện đến 4-5 ngày nên tôi quyết định sinh thường, đau cũng mặc, miễn sao về được với gia đình, Tết mà phải nằm viện thì buồn lắm", chị Thục Uyên, ở quận Tân Bình, TP HCM, tâm sự.

Để động viên những bệnh nhân phải xa gia đình trong thời khắc thiêng liêng của năm, các bệnh viện đều có chương trình thăm hỏi, chuẩn bị bánh chưng và mứt kẹo... cho sản phụ. Anh Hoàng, bảo vệ Bệnh viện Hùng Vương, cho biết Tết tại đây thường rất vui vì cũng là bệnh viện nhưng đây là nơi chờ đón những đứa trẻ. Người ở các phòng hội tụ bên "mâm tiệc", thi thoảng còn có tiếng chạm ly, nhưng là nước tinh khiết hoặc nước ép hoa quả, vì bệnh viện nghiêm cấm sử dụng rượu, bia.

Những gia đình có điều kiện cũng cố gắng tổ chức Tết cho người mẹ trong bệnh viện một cách ấm cúng nhất. Ông Nguyễn Tính, Giám đốc một công ty dịch vụ nhà đất ở tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, là một ví dụ.

Chúc Tết nhân viên, bạn bè từ 25 tháng Chạp để khăn gói vào viện cùng vợ, ông Tính mang theo cả lô bánh mứt, một bộ ấm chén để pha trà tự thưởng thức và đãi khách đến thăm: "Sinh con trong năm xem như nhà có lộc, đó là điềm may, cho nên ăn Tết ở viện cũng không thành vấn đề", ông Tính nói.

Do kinh tế khó khăn, người thân không ở gần, rất nhiều sản phụ từ các tỉnh xa phải đón một cái Tết đạm bạc và vắng vẻ trong bệnh viện, nhưng họ không lấy đó làm nỗi phiền muộn. Chị Nga, một sản phụ người Thái Bình đang nằm ở Bệnh viện Phụ sản Trung ương, là một ví dụ. Chồng chị đang tranh thủ về lo Tết cho mẹ già, con nhỏ, có thể đến mùng 1 mới lên được với vợ. Ít tiền, chị cũng sẽ không dám mua gì ngoài suất ăn thông thường.

Nga nói: "Con tôi sắp ra đời, điều đó mới quan trọng. Vì vậy, cái Tết ở bệnh viện lần này sẽ là cái Tết đáng nhớ, đáng quý nhất trong đời tôi!"

Hải Hà - Thiên Chương